{{weatherData.name}} {{weatherData.weather.main}} ℃ {{weatherData.main.temp}}

کدخبر : 4332

۵۰۰ سال پس از مرگ ''رافائل'' شاهکار بی‌نظیر او ''مکتب آتن'' همچنان تصویری قدرتمند از ستایش دانش و حکمت در سال‌های اوج رنسانس و نمایش تضاد در ریشه‌های تفکر غربی است. این اثر ۵۰۰ در ۷۷۰ سانتی‌متری یکی از چهار نقاشی دیواری است که برای تزئین کتابخانه پاپ جولیوس دوم به رافائل سفارش داده شد و حالا بخشی از موزه واتیکان است.

به گزارش هنر ام‌روز، هریک از دیوارها قلمرویی است از معارف رنسانس؛ قانون، شاعری، الهیات و فلسفه؛ لحظه‌ای شگرف در تاریخ کلیسا که الهیات مسیحی با دانش سکولار یونانی کنار هم قرار می‌گیرند. پاپ جولیوس مشوق هنرمندان بزرگی چون رافائل، میکل‌آنژ و داوینچی بود و میراث عهد او شهر رم را فراتراز فلورانس، مهد شاهکارهای عصر طلایی رنسانس کرد. مکتب آتن صحنه‌ای خیالی از تجمع فلاسفه و دانشمندان مشهور دوران باستان در بنایی آرمانی است که نه به‌صورت صف مردان نامدار، بلکه در گروه‌های کوچک مشغول بحث و تبادل افکار هستند. رافائل این نقاشی را زمانی‌که تنها ۲۵ سال داشت آغاز کرد و در هیچ‌جا توضیحی در مورد اسامی اشخاص و منبع تجسم چهره و هویت آنها ارائه نکرد. لیکن نشانه‌ها و اشاره‌هایی در ژست و لباس آنها ابداع کرد که حالا مبنای رمزگشایی از شمایل‌نگاری اوست. متفکرینی که گاه با قرن‌ها فاصله نسبت به هم می‌زیسته‌اند، در صحنه تخیلی آکادمی آتن در عمارتی طاق‌دار رومی، به‌جای بنای ستون‌دار یونانی، گردهم‌ آمده‌اند.

در مرکز تصویر ذیل طاق پیروزی، افلاطون و ارسطو چهره‌های محوری نقاشی هستند که در لباس و رفتاری متضاد ایستاده‌اند. بخش مهمی از روایت تصویر تقابل این دو شخصیت است که ریشه‌های تضاد در تمام حوزه‌های دانش و تفکر غربی را نشان می‌دهند. سیمای افلاطون با موی سپید ریش بلند، بازآفرینی سلف‌پرتره لئوناردو داوینچی است تا ادای دِینی به استاد پیش‌کسوت رنسانس باشد. او کتاب تیمائوس که رساله‌ای در باب فضا، زمان، ماده و طبیعت است را در دست چپ گرفته و با دست راست به آسمان؛ عالم ماوراء یا مُثُل، اشاره می‌کند. ارسطو کتاب اتیک یا اخلاق را در دست چپ گرفته با دست راست به زمین؛ عالم محسوس و واقعی، اشاره دارد. افلاطون پیر و پابرهنه، به سمت بالا شتاب دارد و ارسطوی جوان با کفش، کمی جلوتر به‌سمت راست متمایل است. اشاره افلاطون به بالا نشان از معرفت فطری و متعالی است که با آن زاده شده‌ایم، درحالی‌که ارسطو با اشاره به پائین به جستجوی دانش در زمین و از رهگذر تجربه کنایه دارد. افلاطون مفهومی والا ایده‌آلیستی در بی‌زمانی را مطرح می‌کند، درحالی‌که ارسطو به جنبه جسمانی زندگی در اکنونیت می‌نگرد. این اساس تضاد در بنیاد اندیشه غربی است که در سراسر نقاشی جاری است. دو مجسمه روی دیوار زمینه، این تقابل را تا اساطیر یونان به‌عقب می‌برند؛ سمت چپ آپولو خدای نور و معماری و سمت راست آتنا الهه دانایی و فرزانگی.
سایر شخصیت‌ها در میزانسن‌های تئاتری جلوه‌ای از هویت ذهنی خود را به‌نمایش می‌گذارند. سمت راست اقلیدس درحال ترسیم اشکال روی تخته سیاه است و شاگردان ‌دورش حلقه زده، مبانی هندسه را می‌آموزند. در پشت او زرتشت با ردای سفید گوی جهان‌نما به‌دست داشته با بطلمیوس که گوی زمین در دست دارد، مشغول مباحثه در امر والا و مادی است. در کنار زرتشت خود رافائل در جامه قرمز ایستاده، خاموش و پرسش‌گر به مخاطب نگاه می‌کند. سوی دیگر سقراط با خرقه سبز مشغول پند و نصیحت است و برخلاف اقلیدس به‌جای دیکته کردن، دلایل منطقی برمی‌شمرد. پائین‌تر فیثاغورث با لباسی روشن درحال نوشتن کتاب است، پشت او فیلسوف مسلمان ابن‌رشد اندلسی است که با خرقه سبز و عمامه سفید به فیثاغورث توجه دارد. او با ترجمه منابع یونانی، اندیشه‌های افلاطون و ارسطو را به غرب آورد. همه چیز با هراکلیتوس فرجام می‌گیرد که با بازنمایی پرتره میکل‌آنژ نقاشی شده، او پیشاپیش تصویر روی سکوی مرمری بسان یک راوی درحال تفکر و نگارش است. وی پایه‌گذار اندیشه دیالکتیک و حرکت جوهری بود و حالا در تردید و ابهام، گویی تجسم وضعیت رافائل است.

e6472177-0c6a-439c-be8f-8165c6f3a1db

f231c620-bbe2-4a1d-9b9a-b7a12a74b4c5

f59aee0f-5220-4860-a5fd-144379f3205c

b25e2c46-bd9d-495c-8766-0d4848173dc5

a3966e9a-89bc-484a-b6e0-dce10df0859e

9f971153-aae5-4c7d-9c47-4b83a5336070

8bb228c3-3d0b-4d0e-9868-a8985419ac20

4ae9b505-6eed-4e21-a531-3e90ccc89381

002e9787-bb0b-4bf1-9434-a070c4be29fb

منبع: کانال تلگرامی علیرضا سمیع آذر

ارسال نظر:

  • پربازدیدترین ها
  • پربحث ترین ها